صفحه اصلی       
اخبار پزشکی     
مراکز درمانی عضو   
مقالات             
Case Report       
بانک اطلاعاتی     
خدمات ویژه پزشکی     
 
 
کاربر میهمان به پرتال جامع پزشکی ایران خوش آمدید.
 
 
HyperLink
 
HyperLink
 
HyperLink
 
HyperLink
 
HyperLink
 
HyperLink
 
 
مقاله
 
 
             
شرح مقاله از قرار زیر می باشد.
             
تاریخ
نویسنده :
  عنوان :  
 
شرح مقاله
 
 

تغذیه تکمیلی کودک

شیر مادر تا پایان ۶ ماهگی به تنهائی و بدون اضافه کردن هر نوع غذای کمکی برای رشد طبیعی شیر خوار کافی است .بعد از ۶ ماهگی علاوه بر شیرباید  غذاهای نیمه جامد را نیز برای او شروع کرد.

غذای کمکی کودک باید وﯾﮋگیهای خاصی داشته باشد:

در حجم کم انرژی زیاد داشته ( مانند چربیها ، شکر ، غلات)

نرم بوده و به آسانی هضم شوند.

تازه و بدون آلودگی بوده و پاکیزه و بهداشتی تهیه شوند.

در دسترس ، ارزان و از منابع غذائی محلی قابل تهیه باشند.

 
 

اصول کلی تغذیه تکمیلی

مواد غذائی را چه از نظر مقدار و چه از نظر نوع ، کم کم  به رژیم غذائی شیر خوار اضافه کنید.

از یک نوع غذای ساده شروع کنید وکم کم مخلوطی از چند نوع غذا به او بدهید.

حتماً از موادی استفاده شود كه بعدها در سفره خانواده وجود دارد.

بعد از تغذیه شیرخوار با شیرمادر، غذای كمكی به او داده شود و هرگز قبل و یا در فواصل تغذیه با شیرمادر از غذای كمكی استفاده نشود.

از یك قاشق مرباخوری شروع و به تدریج بر مقدار آن اضافه شود( به استثنای زرده تخم مرغ كه به اندازه یك نخود شروع می شود).

تنوع در غذاهای كمكی را رعایت کنید.

بین اضافه كردن موادغذایی مختلف 5 تا 7  روز فاصله باشد تا شیرخوار اول به یك غذا عادت كند، بعد غذای جدیدی به او داده شود. این كار باعث می شود كه اگر ناسازگاری به یك ماده غذایی وجود داشته باشد شناخته شود و دستگاه گوارش شیرخوار نیز فرصت می یابد كه به موادغذایی عادت كند.

اولین غذائی را که می خواهید به کودک بدهید ، کمی غلیظ تر از شیر تهیه کنید و سپس کم کم غذاهای نیمه جامد وجامد بدهید.

غذا را با قاشق و مواد غذائی را با آبکی را با لیوان به شیر خوار بدهید.

غذای شیر خوار را به مقدار کم و برای یک وعده تهیه کنید.

در صورت باقی ماندن غذا ، می توانید آن را به مدت ۲۴ ساعت در یخچال نگهداری کنید ، در غیر این صورت آنرا در فریزر بگذارید.

هنگام دادن غذاهای نیمه جامد و جامد ، شیر خوار را  در وضعیت نشسته قرار دهید .

غذاهای سرخ شده به كودك ندهید.

اگر كودك تمایل داشت بجای سبزیجات میوه های شیرین را شروع كنید. البته بهتر است ترتیب دردادن مواد غذایی رعایت شود ولی به علایق كودك اهمیت دهید.

هیچ گاه كودك را با غذا تنها نگذارید، چون امكان دارد موجب خفگی او شود.

به غذای شیرخوار شكر زیاد یا نمك اضافه نكنید، زیرا حساسیت نوزاد به طعم ها با بزرگسالان متفاوت است.

قبل از تهیه غذا باید دستها به خوبی با آب و صابون شسته شود و سبزیجات ضدعفونی شده باشد.

قبل از یکسالگی باید تغذیه کمکی بعد از شیرمادر به شیرخوار داده شود ولی در سال دوم زندگی ابتدا غذای کمکی و سپس شیر به وی داده شود.

چون شیرخوار قرار است در خوردن غذا شرکت کند قبل از صرف غذا باید دستهای او هم شسته شود.

اضافه کردن یک قاشق مرباخوری روغن مایع ( ترجیحاً روغن زیتون) به سوپ یا پوره شیرخوار به ویژه برای کودکانی که خوب وزن نمی گیرند توصیه می شود.

هیچگاه به زور کودک را وادار به تمام کردن غذا نکنید و اجازه بدهید خودش تصمیم بگیرد که چقدر غذا بخورد.

همزمان با شروع غذای کمکی، کمی آب جوشیده سرد شده به کودک بدهید تا تشنگی او برطرف شود.

از پایان دوازده ماهگی باید کودک غذای سفره خانواده را بخورد و غذای اضافی هم در برنامه او وجود داشته باشد.

دو نکته مهم :

به تدریج که غذای کمکی بیشتر می شود از دفعات شیر مادر بایستی کاسته شود :

از ماه 7 تا 10 مجموعا"پنج مرتبه شیر

از ماه 10 تا 12 مجموعا"چهار مرتبه شیر

از ماه 12 تا 24 مجموعا"سه مرتبه شیر

 

همزمان با افزایش سن شیرخوار دفعات تغذیه تکمیلی را به روش زیر افزایش دهید :

 
 

ماه هفتم: از یک بار در روز شروع کرده و به 3 بار در روز برسانید.

ماه هشتم: 4 بار در روز

ماه نهم ودهم: 4 تا 5 بار در روز

ماه یازدهم و دوازدهم: 5 بار در روز

 

چگونه غذا دادن به كودك را شروع كنیم؟

سن شروع غذاهای کمکی هفته اول ماه هفتم تولد کودک است اما در صورت رشد نا مناسب می توان زودتر شروع کرد.

ماه هفتم

بهتراست غذای كودك را با لعاب برنج یا فرنی آرد برنج شروع كنید. مزیت برنج این است كه خیلی كم حساسیت زاست و تقریباً نشاسته خالص است، از این رو معده كودك براحتی آنرا هضم می كند. برای اولین بار، نیم تا یك ساعت پس از شیرخوردن، لعاب برنجی تهیه كنید كه كمی غلیظ تر از شیر مادر باشد و با قاشق مناسب اندازه دهان كودك یك قاشق لعاب برنج به او بدهید. در روزهای بعد به مرور حجم و غلظت این غذا را اضافه كنید و براساس تمایل كودك به او غذا بدهید.

پس از دو هفته غذای دوم یعنی فرنی را شروع كنید. برای تهیه فرنی از شیر پاستوریزه و نشاسته استفاده كنید. سپس در هفته بعد می توان حریره بادام را به رژیم غذایی كودك افزود.

از آخر ماه هفتم سوپ را شروع كنید.این سوپ حاوی گوشت بدون چربی( كه بترتیب اولویت و ارجحیت شامل گوشت گوسفند، مرغ و گوساله می باشد)، برنج و هویج است.سپس هر 3 روز یك بار، یك نوع سبزی به سوپ اضافه گردد؛ مانند جعفری، گشنیز، لوبیا سبز، كدوسبز، كرفس و... . ولی باید توجه داشت كه سبزی در آخرین لحظات پخت سوپ، اضافه شود و اسفناج هم تا یك سالگی به سوپ اضافه نگردد.سعی كنیددر مرحله شروع سوپ، فقط سبزیجات كاملاً پخته را با چنگال نرم كنید، چون اگر همیشه غذا له شده باشد كودك در یادگیری جویدن مشكل پیدا می كند.

ماه هشتم

-هفته اول زرده تخم مرغ پخته را در آب جوشیده یا شیر مادر حل کنید و با قاشق به شیرخوار بدهید، از یک قاشق چایخوری شروع طی یکهفته تا ده روز به نصف زرده برسانید.

هفته دومحبوبات سهل الهضم مثل عدس و ماش -

هفته سوم آبمیوه مثل لیمو شیرین و یا آب سیب از یک قاشق مرباخوری شروع تا به تدریج به 30 سی سی برسد (آبمیوه با فنجان یا قاشق به شیرخوار داده شود)

ماه نهم و دهم

دو هفته اول ماه نهم:در اين زمان مي توان حبوبات را نيز به سوپ شيرخوار اضافه كردمعمولا از عدس و ماش كه هضم آسان تري دارند شروع مي كنند.

در مورد ساير حبوبات مثل لوبيا چيتي، لوبيا قرمز و... بهتر است قبلا آنها را خيس كرده پوستشان را جدا نموده و بعد از پختن به سوپ اضافه نمود.

هر سه روز يك بار مي توان نوع حبوبات را تغيير داد.اگر از آرد حبوبات استفاده مي شود يك قاشق مرباخوري سر صاف كافي است.

دو هفته دوم ماه نهم:در اين هفته، ميوه به صورت آب ميوه تازه و تهيه شده در منزل و از ميوه هاي فصل و اول به مقدار يك قاشق مرباخوري در روز همراه با يك قاشق مرباخوري آب سالم و ساده شروع شده و كم كم به 6 قاشق مرباخوري آب ميوه خالص مي رسد. آب ميوه را مي توان بعد از فرني يا حريره ساعت 10 صبح داد.

در دو هفته اول ماه دهم می توان از خود میوه استفاده نمود( پوست و هسته جدا شده و با پشت قاشق نرم گردد)

در دو هفته دوم ماه دهم، می توان از سبزی های سبز نیز در سوپ استفاده نمود.(میوه ها و سبزی ها جزء غذاهایی هستند كه در اواخر سال اول توصیه می شوند( بعد از دیگر گروه های غذایی)، چرا كه كالری آنها نسبت به دیگر گروه های غذایی كمتر است).

ماه یازدهم و دوازدهم

-در دو ماه دیگر نیز با توجه به اشتهای كودك از انواع سوپ، كته و پوره می توان استفاده نمود.

از ماه دوازدهم به بعد

-جایگزین نمودن تدریجی غذاهای مناسب موجود در سفره خانواده به جای غذاهای کمکی

به طور کلی تا یکسالگی باید از دادن مواد زیر به شیرخوار خود داری شود:

عسل - شیرپاستوریزه گاو - سفیده تخم مرغ – شکلات – میگو – فلفل - نمک و ادویه جات - ترشی ها - نوشابه های گازدار – تنقلات سوسیس - دانه كشمش - پنیر

از حبوبات: لپه و نخود

از سبزیها : اسفناج و کلم

از میوه ها:‌کیوی، آلبالو، گیلاس و خربزه

در مورد استفاده از شیرگاو در تهیه غذاها قبل از یک سالگی بهتر است به میزان خیلی کم صورت گیرد.

تغذیه کودک ۱ تا ۲ سال

علاوه بر استفاده از شیر مادر ، ۵ تا ۶ بار در شبانه روز به او غذا بدهید.

غلاتی که کودک  قدرت جویدن آنها را دارد مانند برنج به صورت کته های مختلف مخلوط با سبزیها و حبوبات و گوشتهای نرم به او بدهید.

اگر کودک هر روز از سبزیهای تازه استفاده می کند ، لازم نیست که هر روز میوه هم بخورد.

اگر کودک مبتلا به یبوست است در تهیه سوپ او ،علاوه بر سبزیها از برگه هلو ،زرد آلو و آلو به مقدار کم استفاده کنید.

غذای کودک را تمیز و کاملاّ پخته تهیه کنید و پس از خنک کردن به او بدهید.

تغذیه کودک ۳ تا ۵ سال

مهمترین وعده غذای کودک ، صبحانه اوست لذا باید به صبحانه کودک توجه کرد.

با منتظر گذاشتن کودک برای صرف شام با سایر اعضای خانواده ،امکان دارد کودک به خواب رود ،بنابراین شام کودک را در ساعتهای آخر روز وقبل از شام خانواده به او بدهید.

در حین غذا خوردن نمی توان از کودک انتظار داشت که حتما بدون حرکت بنشیند ، لذا بهتر است به کودکان اجازه دهید در حین غذا خوردن از جا بلند شود و بعد از کمی حرکت و بازی به غذا خوردن خود ادامه دهد.

بهتر است غذا خوردن کودک ،زمان و محل معینی داشته باشد و برای غذا دادن به کودک از ظرف جداگانه ای استفاده شود تا معلوم شود که کودک چه مقدار از غذای خود را خورده است.

کودک را مجبور به غذا خوردن نکنید بلکه در هر وعده اصلی غذا ، مقدار غذائی که مناسب او است در برابرش بگذارید . اگر کودک خودداری کرد ،بدون تعریف کردن از غذا یا اصرار به کودک آ نرا بر دارید و تا وعده بعدی چیزی به او ندهید بتدریج کودک به خوردن غذا تمایل پیدا می کند.

دانستن نکات زیر برای تغذیه تکمیلی شیرخوار مهم است :

بعد از شروع غذای کمکی ، به کودک آب سالم و بهداشتی بدهید.

توصیه می شود آب مرکبات آخرین آب میوه ای باشد که به کودک می دهید.

از روز ۱۵ تولد می توانید قطره آ-د یا مولتی ویتامین (15 قطره ) و همزمان با شروع تغذیه تکمیلی قطره آهن (25قطره )به ترتیب زیر بدهید:

برای کلیه شیر خوارانی که با وزن طبیعی متولد می شوند از پایان ۶ ماهگی و یا همزمان با شروع تغذیه کمکی تا پایان ۲ سالگی داده شود.

برای کلیه شیر خورانی که با وزن کمتر از ۲۵۰۰ گرم متولد می شوند از هر زمان که وزن آنها به دو برابر وزن تولدشان رسید تا پایان ۲ سالگی داده شود.

قطره آهن را بین دو وعده شیر مادر ودر عقب دهان کودک چکانده وسپس مقداری آب به او بدهند تا از تیره شدن رنگ دندانها جلوگیری شود.

دادن مواد غذائی حاوی ویتامین ث مانندمیوه ها و آب میوه به ویژه مرکبات موجب افزایش جذب آهن می شوند.

تغذیه تکمیلی یکی از ارکان مهم رشد و تکامل کودک است که سهل انگاری در اصول آن میتواند مسبب مشکلات گوناگون برای کودکتان شود.


  
             
     
             
             
             
ورود اعضاء
ورود اعضاء
ثبت نام اعضاء
ورود اعضاء
تغییر رمز عبور
فراموشی رمز عبور
ورود پزشکان
ورود پزشکان
ثبت نام پزشکان
ورود پزشکان
گفتگو با پزشکان سایت
گفتگو با پزشکان سایت
سئوال از پزشکان سایت
آرشیو سئوالات پزشکی
پاسخ سئوالات من
IMBook
IMBook
تماس با مسئولین سایت
درباره  IMBook
بانک اطلاعاتی
بانک اطلاعاتی
بیماریها
خدمات ویژه پزشکی     
خدمات ویژه پزشکی     
خدمات ویژه پزشکی 
خروج
خروج
خروج